5 (100%) 1 vote

Tăng huyết áp ảnh hưởng tới khoảng 34% người trưởng thành trên 20 tuổi ở Hoa Kỳ. Theo ước tính, chỉ gần một nửa (46%) bệnh nhân tăng huyết áp có thể kiểm soát được huyết áp. Người trưởng thành thường bị cảm lạnh 2-4 lần/năm và thường yêu cầu dược sĩ đưa ra những lời khuyên để điều trị làm giảm cảm lạnh thông thường, đặc biệt ở những bệnh nhân có huyết áp cao hơn mức bình thường (elevated blood pressure). Nâng cao nhận thức trong việc cân nhắc và tư vấn đưa ra lựa chọn điều trị thích hợp giúp làm giảm triệu chứng cảm lạnh, cảm cúm mà không tác động có hại đến huyết áp đối với những bệnh nhân tăng huyết áp là điều rất quan trọng đối với các dược sĩ.

1. Triệu chứng của cảm lạnh và cảm cúm: nhiều triệu chứng xảy ra đồng thời và gây khó chịu

Một nghiên cứu khảo sát tiến cứu được tiến hành trên các ca cảm lạnh mắc phải trong cộng đồng trong 4 năm, trong đó hầu hết đối tượng tham gia vào nghiên cứu trong vòng 24 giờ kể từ khi bắt đầu triệu chứng cảm lạnh. Những triệu chứng được tự ghi nhận lại trong 7 ngày đầu vào các thời điểm 9 giờ, 15 giờ và 21 giờ bao gồm nghẹt mũi, sổ mũi, đau họng, hắt hơi, đau đầu và ho.

Kết quả cho thấy rằng các triệu chứng này đều giảm dần kể từ ngày thứ 2 và giảm đáng kể kể từ ngày thứ 4.

Trong một phân tích sâu hơn, triệu chứng ho nghẹt mũi được đánh giá một cách độc lập, các triệu chứng khác được phân nhóm theo cơ chế sinh lý bệnh giống nhau bao gồm nhóm tăng tiết dịch (sổ mũi, hắt hơi, chảy nước mắt) và nhóm đau đi kèm sốt (đau/ngứa họng, đau đầu, đau cơ và đau đi kèm sốt và ớn lạnh).

  • Trong 4 ngày đầu tiên của bệnh, các triệu chứng xảy ra đồng thời như tăng tiết dịch, ho, đau/sốt được ghi nhận trong 48-61% số trường hợp, và các triệu chứng nghẹt mũi, tăng tiết dịch, ho và đau/sốt cùng lúc xuất hiện ở 44-58% số trường hợp.

2. Cơ sở của việc sử dụng những sản phẩm làm giảm đa triệu chứng

Mặc dù cảm cúm và cảm lạnh đều tự giới hạn và cải thiện dần trong 7-10 ngày nhưng sự xuất hiện cùng lúc nhiều triệu chứng gây khó chịu và ảnh hưởng cuộc sống hàng ngày cũng như các hoạt động ban ngày hoặc ban đêm của bệnh nhân.

  • Bệnh nhân nên nghỉ ngơi và uống nhiều nước.
  • Cần cân nhắc sử dụng các chế phẩm OTC làm giảm cùng lúc nhiều triệu chứng bằng cách kết hợp nhiều nhóm hoạt chất khác nhau (thuốc kháng histamin, chống nghẹt mũi, ức chế ho, long đờm và giảm đau/hạ sốt)

3. Cơ chế của thuốc chống nghẹt mũi

Với những bệnh nhân tăng huyết áp đang tìm cách làm giảm triệu chứng cảm lạnh và cảm cúm, việc cân nhắc tác động trên huyết áp của thuốc chống nghẹt mũi rất quan trọng.

  • Nghẹt mũi gây ra bởi sự giãn mạch máu của những mô ở mũi, kết quả là tăng tiết dịch và sưng gây giới hạn lại đường dẫn khí.
  • Những amin cường giao cảm chống nghẹt mũi như phenylephrin và pseudoephedrin, tạo ra những tác động ban đầu thông qua sự hoạt hóa thụ thể alpha-adrenergic trên mạch máu của màng nhầy mũi. Kết quả là sự co mạch làm giảm sưng và viêm ở mô mũi, qua đó làm giảm nghẹt mũi và việc thở trở nên dễ dàng hơn.

4. Bằng chứng tác động của thuốc chống nghẹt mũi trên huyết áp

Trong khi co mạch giúp mở những đường mũi bị tắc nghẽn thì khả năng làm tăng huyết áp cũng tồn tại ở một số bệnh nhân. Một phân tích tổng hợp năm 2005 đã phát hiện ra rằng pseudoephedrin gây tăng huyết áp tâm thu xấp xỉ 1 mm Hg và tăng nhịp tim khoảng 3 nhịp/phút mà không tác động trên huyết áp tâm trương. Huyết áp tăng cũng liên quan tới những liều cao hơn và những dạng thuốc phóng thích tức thời của pseudoephedrin. Còn với phenylephrin, có sự thiếu nhất quán về tác động của thuốc trên huyết áp ở liều 25 mg hoặc thấp hơn.

Vì một số thuốc OTC có thể chứa các hoạt chất có thể làm tăng huyết áp như thuốc chống nghẹt mũi nên Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyên bệnh nhân tăng huyết áp nên đọc hướng dẫn sử dụng trên nhãn của tất cả các thuốc OTC trước khi sử dụng.

  • Các sản phẩm chữa cảm cúm, cảm lạnh có chứa một loại thuốc chống nghẹt mũi đường uống có cảnh báo trên nhãn để hướng dẫn bệnh nhân tăng huyết áp cần tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm này.Bệnh nhân có thể không hiểu những thành phần nào cần tránh, cần sử dụng ngay, mức độ tăng huyết áp dẫn đến dùng thuốc không có sự tham khảo bác sỹ hoặc quyết định không tự điều trị.
  • Đối với những bệnh nhân tăng huyết áp muốn làm giảm nhiều triệu chứng cảm cúm và cảm lạnh cùng lúc, dược sĩ có thể cân nhắc khuyến cáo sử dụng những chế phẩm có dán nhãn và đặc biệt để tự lựa chọn và những chế phẩm không chứa thuốc chống nghẹt mũi đường uống.

Xem thêm:

Cập nhật hướng dẫn điều trị tăng huyết áp của ACC/AHA 2017

5. Thuốc chống nghẹt mũi tác động tại chỗ

Các loại thuốc chống nghẹt mũi tác động tai chỗ dùng đường mũi có trên thị trường bao gồm naphazolin, oxymetazolin, xylometazolin và phenylephrin. Mặc dù có rất ít dữ liệu về mối liên quan giữa dùng thuốc chống nghẹt mũi tác động tại chỗ với tăng huyết áp nhưng tất cả các thuốc chống nghẹt mũi tác động tại chỗ OTC đều có cảnh báo sử dụng ở bệnh nhân tăng huyết áp. Những cảnh báo khác được khi sử dụng thuốc chống nghẹt mũi tác động tại chỗ bao gồm tránh sử dụng thuốc hơn 3 ngày do sử dụng lâu dài mang nguy cơ viêm mũi dội ngược. Trong trường hợp này, làm những triệu chứng trầm trọng hơn có thể dẫn đến lệ thuộc thuốc. Đặc biệt, những thuốc chống nghẹt mũi tại chỗ như levmetamfetamin và propylhexedrin không có cảnh báo cho bệnh nhân tăng huyết áp.

6. Lựa chọn điều trị không dùng thuốc

Cân nhắc các biện pháp khác nhau để làm giảm nghẹt mũi như uống nhiều nước để loãng dịch nhầy, tăng độ ẩm môi trường bằng máy giữ ẩm để làm loãng dịch nhầy và dùng nước muối xịt mũi để làm dịu và làm ẩm các xoang.

7. Vai trò của dược sĩ

Dược sĩ phải thường xuyên đưa ra những lời khuyên then chốt cho bệnh nhân trong việc kiểm soát cảm cúm, cảm lạnh.

  • Phòng ngừa truyền bệnh nhiễm: rửa tay thường xuyên, vứt bỏ khăn giấy đã sử dụng, thường xuyên lau chùi những bề mặt dùng chung và đảm bảo che chắn miệng mũi khi hắt hơi hoặc ho.
  • Làm thông thoáng dễ chịu: nghỉ ngơi đầy đủ và uống nhiều nước.
  • Giảm ho và nghẹt mũi: dùng máy giữ ẩm hoặc máy hóa hơi (vaporizer).
  • Với bệnh nhân đồng thời mắc nhiều bệnh kèm như tăng huyết áp, tư vấn để nâng cao hiểu biết cho bệnh nhân rằng một số thuốc OTC có thể không phù hợp với người tăng huyết áp.
  • Khuyến cáo sử dụng các thuốc OTC liều cố định điều trị cảm lạnh cảm cúm đa triệu chứng được dán nhãn dùng cho người tăng huyết áp.
  • Ngoài các chế phẩm làm giảm đồng thời nhiều triệu chứng, khuyến khích bệnh nhân đọc nhãn mỗi sản phẩm, dùng thuốc theo hướng dẫn, xem xét tất cả các chống chỉ định và để thuốc xa tầm tay trẻ em.

Thông qua những lời khuyên thích hợp cho bệnh nhân tăng huyết áp, dược sĩ có thể giúp bệnh nhân đạt được kết quả tối ưu trong việc cải thiện các triệu chứng khó chịu và phiền phức của cảm lạnh và cảm cúm.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here